Bart Schultz
Eén van de grote polders in China is het Hetao Irrigatie District met een oppervlakte van 680.000 hectare. Het gebied wordt dus niet eens polder genoemd. Op zich is de reden hiervan wel interessant. Net als in de andere landen in de gematigde klimaatzone zijn onze waterbeheersingssystemen vooral afgestemd op waterafvoer, waarbij in de laaglandgebieden in toenemende mate bescherming tegen overstromingen nodig is en vrij recent ook op verschillende plaatsen irrigatie om droge perioden te overbruggen. In de meeste andere landen en zeker in de oude beschavingen, zoals langs de Nijl, de Eufraat en de Tigris, de Indus en de Gele Rivier, is men doorgaans begonnen met irrigatie, waarna pas veel later ook voorzieningen voor waterafvoer aan de orde kwamen.
Het Hetao Irrigatie District ligt in Binnen-Mongolië in het noordoosten van China langs de noordelijke oever van de Gele Rivier. De neerslag in het gebied is gemiddeld maar 150 millimeter per jaar. Ter vergelijking, bij ons is het meer dan 800 millimeter per jaar. Oorspronkelijk startte de irrigatie in het gebied al in de 3e eeuw voor de jaartelling. Sindsdien is het systeem steeds verder uitgebreid. Eeuwenlang kon dit zonder een echt waterafvoersysteem en bescherming tegen overstromingen en werd overtollig water door natuurlijke waterlopen benedenstrooms weer teruggevoerd naar de Gele Rivier. Maar door de grote sedimentatie in de Gele Rivier kwam de rivier ook bij het Hetao Irrigatie systeem steeds hoger te liggen. Volgens een brochure van het orgaan dat verantwoordelijk is voor het waterbeheer in het gebied – een soort Chinese versie van ons waterschap - is in de periode 1960–1980 pas een begin gemaakt met het waterafvoersysteem en de bescherming tegen overstroming.
In 2019 werd ik uitgenodigd om deel te nemen aan een forum in Beijing over de ontwikkeling van irrigatie en waterafvoer en innovatie-aspecten. Aan het forum was ook een veldbezoek van twee dagen gekoppeld. Het veldbezoek bleek naar het Hetao Irrigatie District te gaan, ongeveer een uur vliegen van Beijing. We vertrokken dus vroeg in de ochtend en vlogen met mooi helder weer over fascinerende landschappen van Beijing naar het noorden. Als je in China met een dergelijke excursie mee gaat hoef je je nooit zorgen te maken. Alles wordt uitstekend geregeld.
We worden keurig afgehaald op het vliegveld en met een bus naar het gebied gebracht voor de eerste dag van het veldbezoek, waarbij we vooral de waterinlaat vanuit de Gele Rivier en de bovenstroomse kant van het gebied bekijken. De tweede dag komt het benedenstroomse deel aan de orde. Als we door het gebied rijden zie ik een behoorlijke dijk langs de Gele Rivier liggen. Ik vraag aan een Chinese collega of die dijk langs het hele gebied ligt, wat hij bevestigt. Er blijkt ook een behoorlijk waterafvoersysteem in het gebied te liggen, bestaande uit een hoofdkanaal, 12 kleinere kanalen, 59 zijkanalen en meer dan 17.000 sloten.
Het blijkt dat negen van de twaalf kleinere kanalen samenkomen bij een gemaal, dat het overtollige water uitslaat op het benedenstrooms van het gebied gelegen meer Ulansuhai Nur. Drie van de kanalen kunnen nog onder natuurlijk verval op het meer lozen. Aan de zuidkant van het meer ligt een uitwateringsluis met een capaciteit van 100 m3/s (kubieke meter per seconde). Het uitstromende water stroomt vervolgens door een breed kanaal naar de Gele Rivier waar een uitwateringsluis en twee gemalen met een gezamenlijk capaciteit van 60 m3/s staan. Een deel van het overtollige water kan dus door de sluis naar de Gele Rivier afstromen. Er is dus sprake van een heuse rivierpolder, maar de aandacht van mijn Chinese collega’s ging vooral uit naar het irrigatiesysteem.
