Bart Schultz
In het kader van dit programma ging ik per cursus twee keer twee weken naar Palembang. De eerste keer om les te geven en oefeningen te laten uitwerken over laaglandontwikkeling, en de tweede keer om met de studenten hun Masterscriptie te bespreken. Halverwege de eerste twee weken ging ik op zaterdagochtend dan met de studenten door Palembang wandelen om voor het waterbeheer en de bescherming tegen overstromingen van belang zijnde plaatsen in de stad te bekijken.
Palembang ligt in Zuid-Sumatra aan de Musi, enkele kilometers bovenstrooms van het begin van de delta. Van tijd tot tijd heeft de stad te maken met overstromingen. In de stad ligt een stelsel van kanalen en bergingsvijvers om de overvloedige neerslag tijdens de natte tijd te kunnen verwerken. Daarbij heeft de stad te kampen met slibafzetting en behoorlijke verontreiniging in het grachtenstelsel, en is voortdurend opschonen en onderhoud noodzakelijk.
Bij de uitmondingen van de stadsgrachten naar de Musi zijn uitlaatkleppen geplaatst om instroming van rivierwater naar de stad te voorkomen. Omdat ook Palembang op verschillende plaatsen te maken heeft met een zekere bodemdaling zal de kans op overstromingen alleen maar toenemen en zullen in de toekomst de nodige maatregelen moeten worden genomen om een toename van de overstromingen tegen te gaan.
Tijdens de lessen vertelde ik de studenten dat in een stedelijk laaglandgebied je eigenlijk de huizen iets hoger moet aanleggen dan de tuinen, de tuinen weer hoger dan de voetpaden en de wegen en uiteindelijk de parken en het openbaar groen het laagst. Als je je hieraan houdt heb je bij wateroverlast door veel regen de minste problemen bij de huizen, behalve als de wateroverlast erg groot is.
Het eerste overtollige water, dat niet tijdig kan worden afgevoerd, hoopt zich dan in de parken en het openbaar groen op, pas daarna komen de wegen en de voetpaden aan de beurt en uiteindelijk de tuinen en de huizen. Voordeel van de huizen is vaak ook nog dat ze in laaglandgebieden op een paalfundering staan, waardoor ze minder zakken dan de andere delen van het stedelijke gebied, en de hoogteverschillen na verloop van tijd gunstiger worden.
Op onze wandelingen besprak ik bij relevante punten eerst met de studenten hoe ze dachten dat het water door de stad heen stroomde en hoe je dat op de verschillende punten goed kon zien. Vaak ontstonden er dan flinke discussies, want zo hadden ze er veelal nog niet naar gekeken. Overigens kon je ze dat niet kwalijk nemen, want door de jaren heen is mij gebleken dat vele, ook in de sector werkzame mensen, dit eenvoudige inzicht vaak niet hebben.
In Palembang speelde daarbij op verschillende plaatsen ook nog dat wegen waren opgehoogd, waardoor ze hoger lagen dan de aangrenzende huizen. Bij een behoorlijke bui stroomde het water dus gewoon van de weg de tuinen en in verschillende gevallen ook de huizen in. Een eenvoudige wandeling is wat dat betreft dus behoorlijk leerzaam.
Ook zagen we in de grachten en bergingsvijvers veel slibafzettingen, verontreinigingen en achterstallig onderhoud. We konden dus bespreken en later uitwerken welk beheer en onderhoud jaarlijks nodig zou zijn om de zaken wel op orde te krijgen. Ik liet ze dat daarna in een soort groepswerk, of in hun Masterscriptie uitwerken. In vele landen is men er vooral op gericht om zaken te bouwen, maar niet zozeer om ze goed te beheren en te onderhouden. Al met al boden deze wandelingen veel praktisch inzicht, wat we in de cursus verder konden laten uitwerken.
Veel van deze studenten zijn na hun afstuderen bij de verschillende overheidsdiensten in dienst getreden. Ik hoop dus dat ze het geleerde ook daadwerkelijk in praktijk brengen.
