Schapen met zwaaigat

De gevolgen van kopergebrek

Dierenarts Albert Visscher werkte jarenlang op proefboerderij 't Gen in Lelystad, onderdeel van het Instituut voor Veeteeltkundig Onderzoek (IVO). Hij hield zich onder meer bezig met het fokken van nieuwe schapenrassen. In de praktijk traden wel eens problemen op met die rassen, die het gevolg waren van de kwaliteit van de polderbodem.

schapen

Schapen in een veld met paardebloemen (bron: Batavialand, diacollectie Nieuw Land Poldermuseum).

Alle rechten voorbehouden

Koper heeft een heel belangrijke levensfunctie en speelt een hele belangrijke rol in de afweer. Het is een belangrijk bestanddeel van het zenuwweefsel. Een gebrek aan koper kan leiden tot zwaaigat. Dan zwaaien ze met hun gat. Op Texel noemen ze dat zwaaigat. Heel veel schapenbegrippen zijn afkomstig uit Noord-Holland en Texel, omdat daar de basis van de Nederlandse schapenhouderij ligt.

Ik weet nog wel dat we de eerste dieren naar fokkers op Texel verkochten. Die man belt in paniek op:

“Wat heb je mij nu verkocht?! Al die lammeren kunnen achter niet staan!”

Ik zeg:

“Breng maar naar de Gezondheidsdienst in Alkmaar. Maar ik denk dat het kopergebrek is.”

Dat werd later bevestigd. Die polder is allemaal mooi nieuw land, maar de grond kende veel gebreken: te weinig natrium, koper, kobalt en selenium. Die koeienboeren hadden daar geen last van, want die voerden wel zoveel krachtvoer dat deze tekorten wel gecompenseerd werden. Maar de schapen liepen bijna het hele jaar buiten en die kregen maar gedurende een korte periode krachtvoer. Die werden dus geconfronteerd met de kwaliteit van het voer dat ze vraten. Daar hebben we heel veel onderzoek naar moeten doen.

We hebben hele discussies gevoerd met de 'koeienman', die het weiland managede: "Jullie moeten daar wat aan doen. Onze schapen komen tekort." We moesten op een gegeven moment koperbolussen aan die dieren verstrekken om het probleem van het kopergebrek bij vooral de Flevolanders onder de duim te houden. Dus de gevoeligheid voor koper, maar bijna alles is erfelijk! Maar de mate waarin verschilt nogal.

Bron: Batavialand te Lelystad, project Landbouwkundig onderzoek, interview met Albert Visscher, 6 januari 2010. 

Alle rechten voorbehouden